Cây nên tránh quanh trụ đặt tổ ong dú miền Tây

Đi một vòng miệt vườn miền Tây sẽ thấy người nuôi ong dú hay đặt thùng trên trụ, cắm trên bờ líp hoặc sát hè nhà, quanh là mương nước và cây trái. Đất ẩm, nước sát bên, cỏ mọc nhanh, kiến và mối có mặt quanh năm. Ở môi trường như vậy, một bụi chuối hay một giàn bầu trồng sai chỗ có thể làm thùng ẩm mốc, kiến kéo lên tổ chỉ trong một mùa nước.

Cách dễ nhớ nhất là chia khoảng đất quanh trụ thành ba vòng. Mỗi vòng có loại cây nên tránh riêng, chứ không phải một bảng cấm chung cho cả vườn.

Vòng sát trụ: để trống là đúng

Nhiều người thấy trụ trơ trọi nên trồng thêm dây trầu, dây tiêu hay cây kiểng quanh chân cho đẹp. Ở miền Tây đây là sai lầm phổ biến nhất. Dây leo bám trụ là đường thẳng cho kiến từ dưới đất lên tới đáy thùng. Cỏ rậm quanh chân trụ giữ ẩm, sau mỗi trận mưa đất sình cả ngày, chân trụ gỗ mục nhanh và mối làm tổ ở đó.

• Phát sạch một vòng khoảng một sải tay quanh chân trụ.
• Có thể rải lớp cát, xỉ hoặc gạch vụn cho nhanh khô sau mưa.
• Không trồng dây leo, không cột cây kiểng vào trụ.
• Kiểm chân trụ sau mỗi đợt mưa lớn, nhất là trụ gỗ.

Vòng giữa: những cây hay gây ẩm và kéo kiến

Chuối

Chuối là cây có mặt ở hầu như mọi vườn miền Tây. Bụi chuối sát trụ thì bẹ khô và lá rách đọng nước, giữ ẩm quanh thùng. Buồng chuối chín rụng, chuối bị dơi, chim ăn dở cũng kéo kiến và ruồi tới. Chuối nên cách trụ vài bước, đừng để lá chuối phủ ngang nóc thùng.

Giàn bầu, bí, mướp

Hoa bầu bí cho ong kiếm ăn, nhưng giàn dựng ngay cạnh trụ thì dây vươn sang, và rau giàn thường hay bị sâu, phải xịt. Dựng giàn cách trụ một khoảng, để ong bay tới hoa mà dây không với tới thùng.

Cây trái tán dày rụng trái

Mận, ổi, mãng cầu, sa bô chê chín rụng dưới gốc là chỗ kiến tụ. Trụ đặt dưới tán những cây này thì vừa thiếu nắng sáng vừa ở ngay ổ kiến. Đặt trụ ra mé vườn có nắng, cách gốc cây trái một quãng.

Vòng ngoài: vườn có lịch xịt thuốc

Ong dú bay kiếm ăn quanh vườn, nên vòng ngoài là chuyện của cả xóm. Vườn xoài thường được xử lý cho ra hoa và phun thuốc trong mùa bông, vườn có múi và ruộng lúa cũng có đợt phun. Trụ đặt sát ranh những vườn đó thì vào mùa phun đàn yếu đi rõ.

Không phải bỏ nuôi. Đặt trụ phía xa ranh nhất trong vườn mình, hỏi lịch phun của nhà bên, ngày phun thì đậy cửa tổ từ sáng và mở lại chiều tối.

Bảng chia ba vòng quanh trụ

Mùa nước nổi và cây ven mương

Ở vùng có mùa nước nổi, nước lên làm kiến dồn lên chỗ cao, trụ ong là một trong những chỗ cao nhất vườn. Cây nào ngả ra mương hoặc bờ líp mà chạm trụ lúc này sẽ thành cầu thoát nước cho cả đàn kiến. Trước mùa nước, tỉa hết cành, lá ngả gần trụ và nâng thêm chiều cao trụ nếu cần. Lục bình, rau muống, cỏ nước dưới mương thì không hại, còn có hoa cho ong. Chuyện mùa nước và mùa khô của vùng có thêm ở Khí hậu & mùa vụ, còn cây hoa miệt vườn thì xem Nguồn hoa địa phương.

Có vườn sẵn, thiếu đàn ong

Nhiều nhà miền Tây có sẵn vườn trái quanh năm có hoa, chỉ thiếu một đàn ong khỏe để bắt đầu. Đừng đi bắt tổ hoang trong hốc cây, đàn bắt về thường bỏ đi hoặc chết. Tổ giống được tách ở trại, đã quen thùng, dễ sống hơn nhiều. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Nhà nào đã có đàn và muốn bán bớt mật, tổ tách thì có thể đăng ở chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp