Miền Tây: nhận sớm quãng thiếu hoa giữa hai vụ trái

Ở miền Tây, cái báo trước quãng thiếu hoa cho ong dú không nằm trên trời mà nằm trong việc chủ vườn đang làm. Vườn trái ở đồng bằng giờ ít khi ra hoa theo tự nhiên; người ta xiết nước, bón phân, xử lý cho ra hoa đúng lúc muốn bán. Nên lịch hoa của vườn bạn đặt tổ là lịch của người trồng, và muốn biết sớm quãng hụt thì phải nói chuyện với người đó.

Thêm vào là mùa khô với kênh rạch cạn, có năm nước mặn lấn sâu vào các tỉnh ven biển. Cây chịu mặn thì rụng hoa, trổ kém; cỏ bờ mương héo. Bài này giúp bạn ghép mấy chuyện đó lại để nhìn ra quãng hụt trước khi đàn chững.

Một câu chuyện quen ở các vườn trái

Vườn đang mùa hoa: ong ra vào tấp nập, bọng mật đầy dần. Thu hoạch trái xong, chủ vườn tỉa cành, dọn cỏ, bón phân để cây nghỉ và chuẩn bị cho vụ sau. Vài tuần sau, vườn chỉ còn lá xanh. Đàn ong vừa trải qua mùa no, nhiều người còn vừa thu mật — giờ bước vào khoảng trống mà không có gì chống đỡ.

Chính vì đàn vừa mạnh nên người nuôi chủ quan. Đàn đông thì ăn nhiều; hết nguồn là dự trữ tụt rất nhanh.

Lịch vườn và đàn ong

Bảng sau ghép các việc chủ vườn thường làm với tác động lên ong dú. Không phải vườn nào cũng theo đúng thứ tự này, nhưng nhìn vào là biết nên hỏi gì.

Một cuộc trò chuyện ngắn với chủ vườn đầu mỗi vụ — «Vụ này anh tính cho cây ra hoa lúc nào, có phun gì không?» — có giá trị hơn mọi bảng tính tháng. Nhiều chủ vườn còn mừng vì có ong thụ phấn, sẵn lòng báo trước.

Năm mặn: quãng hụt gắt hơn

Những năm mùa khô gắt, nước mặn lấn sâu vào kênh rạch, vườn ven biển ít nước ngọt tưới. Cây bị mặn thì lá cháy mép, hoa rụng hoặc không trổ. Cỏ bờ mương cũng héo theo. Với ong dú, đó là quãng hụt kéo dài hơn bình thường, và cả nguồn nước uống cũng có vấn đề.

• Theo dõi tin thời tiết và thông báo độ mặn của địa phương ngay từ đầu mùa khô.
• Năm báo mặn sớm thì chừa mật nhiều hơn năm thường.
• Đặt sẵn nguồn nước ngọt sạch cho ong gần tổ, thay hằng ngày.

Chỗ dựa giữa hai vụ

Vườn dừa

Dừa ra buồng nối tiếp quanh năm, hoa dừa có phấn nhiều. Tổ đặt gần vườn dừa thường đỡ hụt hơn tổ đặt giữa vườn cây ăn trái thuần.

Bờ mương, bờ đê

Cỏ hoa dại, rau dại mọc ven mương là nguồn nền. Phát bờ thì chừa lại từng đoạn, đừng phát sạch cùng một lúc.

Rau màu quanh nhà

Mấy luống rau thơm, bầu bí, mướp quanh nhà cũng cho hoa đúng lúc vườn trái nghỉ. Xem thêm các nguồn hoa khác ở Nguồn hoa địa phương và kinh nghiệm của người nuôi trong vùng ở Kinh nghiệm người nuôi.

Khi đàn đã vào quãng hụt

Thấy bọng mật vơi, quân đứng cửa nhiều, có ấu trùng bị lôi ra thì cho ăn: lượng nhỏ, đều, đặt trong hoặc sát miệng tổ. Vườn miền Tây hay có nhiều hộ nuôi gần nhau dọc một con kênh, nên càng phải kín đáo để tránh cướp mật. Không tách đàn trong quãng này.

Có ong thì vườn cũng được nhờ

Nhiều chủ vườn ở đồng bằng giờ đặt thêm vài tổ ong dú trong vườn để thụ phấn và có mật dùng trong nhà. Nếu bạn muốn bắt đầu, nhận tổ vào lúc vườn sắp trổ hoa là hợp lý nhất. Trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh) có tổ giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; khi hỏi trại, kể luôn vườn mình trồng cây gì để được chọn thời điểm nhận tổ hợp lịch vườn.

Câu hỏi thường gặp