Giao nhận tổ ong dú miền Tây: xe máy, ghe xuồng hay qua phà

Ở miền Tây, «gần» không đo bằng cây số. Hai nhà cách nhau một con sông có khi phải vòng qua một cây cầu lớn, hoặc đi đò ngang, hoặc chống xuồng theo kênh. Người mua tổ ong dú ở đây vì vậy hay hỏi một câu mà dân nơi khác ít hỏi: chở bằng gì thì đàn ít bị hành nhất?

Câu trả lời tuỳ vào đường đi, mùa nước và cả cái thùng. Dưới đây là cách cân nhắc từng phương tiện, rồi tới chuyện đặt tổ ở chỗ đất ẩm, nước lên xuống theo mùa.

So ba cách chở thường gặp

Ở miền Tây, nắng gắt hơn ta tưởng khi đi trên mặt nước: không có bóng cây, ánh nắng hắt từ mặt sông lên. Ong dú chịu nóng rất kém, nên dù đi ghe vẫn phải che cho thùng.

Đi ghe xuồng cho đúng cách

1. Bịt cửa tổ lúc chạng vạng khi ong đã về đủ, dùng lưới thoáng hoặc bông gòn.
2. Đặt thùng giữa lòng ghe, lót bao bố hay áo mưa gấp đôi bên dưới cho đỡ rung máy.
3. Chèn hai bên bằng đồ mềm để thùng không trượt khi ghe nghiêng.
4. Gặp tàu lớn chạy ngang, giảm ga và giữ thùng bằng tay cho tới khi sóng qua.
5. Nếu chở sáng sớm, che thùng bằng tấm vải thưa, tránh sương đọng thẳng vào cửa tổ.

Qua phà, qua đò ngang

Nhiều tuyến vẫn còn phải qua đò hoặc phà. Thời gian chờ mới là lúc đáng lo, không phải lúc qua sông. Đứng giữa bến trưa nắng, xe máy nối đuôi nhau, thùng ong trên baga phơi nắng trực tiếp chỉ chừng hai mươi phút cũng đủ làm đàn mệt.

• Canh giờ để không phải đứng chờ lúc nắng gắt.
• Khi chờ, tìm bóng mái che của bến, hoặc tháo thùng ra cầm tay đứng vào chỗ mát.
• Trên phà, giữ thùng trên tay hoặc kẹp giữa hai chân, không để lên sàn kim loại nóng.

Đặt tổ ở đất ẩm và mùa nước

Tổ về tới nhà, việc khó nhất ở miền Tây không phải là ong mà là kiến và nước. Đất ẩm quanh năm, kiến và mối sống rất khoẻ. Vùng đầu nguồn có mùa nước nổi thì mặt sân, gốc cây có thể ngập mấy tháng.

Giá kê

Kê cao hơn mức nước lớn nhất mà gia đình nhớ được, chứ đừng kê theo mặt sân lúc nhận tổ. Chân giá đặt trong lon hoặc chén có nước hay dầu nhớt cũ để kiến không leo lên, và nhớ thay nước, vớt lá rụng thường xuyên vì một chiếc lá bắc cầu là đủ cho cả đàn kiến qua.

Mái che

Mưa miền Tây đến nhanh và nặng hạt, có khi kèm gió. Mái che phải phủ rộng hơn thùng, nghiêng ra phía sau để nước không chảy vào cửa tổ.

Vị trí trong vườn

Vườn trái miền Tây thường rậm. Chọn chỗ thoáng, cách xa mép mương nơi kiến làm tổ, có nắng buổi sáng và không có cành chạm vào thùng. Xem thêm cây ra hoa theo mùa quanh vườn ở mục Nguồn hoa địa phương, và lịch mùa nước ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Mua tổ nuôi, đừng mua tổ bắt

Ở vùng sông nước vẫn có người rao bán tổ ong dú cưa từ thân cây, bộng dừa. Những tổ này khó sống khi chuyển sang thùng và việc bắt tổ ngoài tự nhiên làm cạn nguồn ong. Nên chọn tổ đã nuôi trong thùng, nhân đàn bằng tách.

Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi ong dú trong thùng, có tổ giống tách từ đàn khoẻ, mật ong dú, hộp quà mật và đồ làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Tìm hiểu ở ongquy.com và hỏi trại cách đóng thùng cho đường sông nước. Người muốn mua bán tổ với người nuôi ngay trong miệt vườn có thể xem tin đăng trên chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp