Ở miệt vườn, người ta không hỏi ong dú theo kiểu sách vở. Họ đứng giữa vườn, chỉ tay xuống mương rồi hỏi: tháng nước lên cái thùng để đâu? Họ chỉ lên cây cam đang có tổ kiến vàng rồi hỏi: kiến này có ăn ong không? Mấy câu hỏi đó cho thấy người mua đã hiểu vườn của mình, và người bán phải trả lời đúng vào chính cái vườn ấy.
Có, nếu đặt sai. Miền Tây có mùa nước lên, có con nước rong đầu tháng giữa tháng, có năm triều cường tràn bờ bao. Người trong vườn biết rõ nước từng lên tới đâu hơn bất kỳ người bán nào. Cách làm:
Nhiều vườn cam, bưởi ở miền Tây nuôi kiến vàng để giữ vườn. Kiến vàng giỏi bắt sâu nhưng cũng sẵn sàng tấn công tổ ong khi bò được vào thùng. Kiến nói chung, cả kiến vàng lẫn kiến đen nhỏ, là thứ làm mất đàn ong dú nhiều nhất ở vườn.
Ong dú vốn sống ở vùng nóng ẩm, nhưng độ ẩm miệt vườn, nhất là mùa mưa dầm, làm thùng gỗ dễ mốc, sáp mềm, phấn dự trữ trong tổ hỏng nhanh. Đàn khoẻ tự xoay xở được; đàn yếu thì dễ suy. Người nuôi ở đây nên:
Lịch nắng mưa, con nước của vùng có ở mục Khí hậu & mùa vụ.
Đây là câu người làm vườn rất muốn nghe chữ có. Sự thật là ong dú có đi hoa nhiều loại cây ăn trái như chôm chôm, nhãn, xoài, bưởi, và góp phần thụ phấn. Nhưng đậu trái còn phụ thuộc giống cây, thời tiết lúc trổ bông, phân, nước. Người bán hứa con số tăng năng suất là người bán nói quá. Nên coi ong dú là một thứ thêm vào vườn, cho chút mật nhà dùng, chứ đừng mua vì mong vườn đổi đời.
Điều cần đi kèm: vườn có ong thì phải tính lại chuyện xịt thuốc. Xịt lúc cây trổ bông, xịt buổi sáng, là xịt đúng giờ ong đi làm.
| Mối lo | Dấu hiệu | Việc làm ngay |
|---|---|---|
| Nước lên | Nước sát chân giá | Nâng giá, gia cố chân trước mùa nước |
| Kiến | Kiến bò quanh cửa tổ | Thay nước chén chân giá, cắt cành chạm thùng |
| Ẩm mốc | Mốc trắng ngoài thùng | Lau khô, dời chỗ thoáng hơn, che mưa kỹ |
| Thuốc xịt | Ong chết rải rác trước cửa tổ | Đổi giờ xịt sang chiều tối, nói với vườn bên |
Người miệt vườn quen học bằng cách xem người khác làm. Vì vậy, khi mua tổ hãy hỏi người bán có chỉ cách mở thùng, nhận biết ong chúa, cách tách đàn khi tổ đầy không. Nhân đàn ong dú là tách từ tổ nuôi, không phải đi bắt tổ trong hốc cây ngoài tự nhiên. Đọc thêm những cách đặt thùng hợp vườn ở mục Mô hình nuôi phù hợp.
Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi, mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật cho người muốn làm quà. Xem các dòng hàng ở ongquy.com. Ai muốn tới tận nơi xem cách tách đàn, làm giá thùng trước khi đem về vườn có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.
Được. Mương nước cho ong chỗ uống, chỉ cần đặt thùng cao hơn mức nước lớn nhất và cách xa mé mương.
Được nếu tách khu: thùng ong xa cây có tổ kiến, không cành nào chạm thùng và chân giá có chống kiến.
Không cần. Mái che rộng, chỗ đặt thoáng là đủ. Đem vào nhà tối và kín lại làm ong rối.
Ong dú có góp phần thụ phấn, nhưng không ai nói trước được tăng bao nhiêu. Đậu trái còn tuỳ giống, thời tiết và cách chăm vườn.
Mật ong dú nhiều nước, dễ lên men khi trời nóng ẩm. Nên giữ trong lọ kín, để ngăn mát tủ lạnh.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Mua tổ ong dú giống ngay ở miền Tây có lợi gì: đàn đã quen ẩm, mùa nước, gió chướng; chủ tại chỗ chỉ cách kê thùng chống mốc, chống kiến, chọn mùa mua
Ở miền Tây, giá tổ ong dú và mật ong dú lên xuống theo nhịp mùa nước và mùa trái. Lịch mua bán trong năm, chuyện mật loãng do trời ẩm, và cách chở tổ
Miền Tây ẩm quanh năm, mật ong dú dễ lên men. Cách giữ mật trước khi bán, trả lời thẳng câu hỏi của bà con, và bốn đường bán quen thuộc: lối xóm, tiệm
Mật ong dú miền Tây loãng, nhiều nước, đi đường xa dễ lên men. Chọn kênh bán theo quãng đường chai mật phải đi: chợ quê, khách miệt vườn, con cháu trê
Chở tổ ong dú ở miền Tây sông nước: so xe máy, ghe xuồng và xe khách, cách qua phà qua đò không làm đàn ngộp nắng, rồi kê tổ ở đất ẩm, mùa nước nổi và
Ở miền Tây, mua bán ong dú chủ yếu giữa bà con, bạn bè. Cách bán chịu, đổi chác, đưa mật biếu mà không mất tiếng: kiểm mật ẩm dễ lên men, hỏi chỗ đặt
Nuôi ong dú vùng đồng bằng sông Cửu Long: vườn cây ăn trái dày đặc, kênh rạch, độ ẩm rất cao quanh năm, mùa nước nổi tháng 8–11 gây ngập, nguồn hoa từ nhãn, chôm chôm, dừa, bưởi, tràm. Thách thức: ẩm mốc, kê thùng chống ngập, muỗi và kiến nhiều.