Mua tổ ong dú ở miền Tây: chọn đàn quen ẩm miệt vườn

Miệt vườn miền Tây có cái ẩm mà người nơi khác tới mới thấy: sáng ra hơi nước đọng trên lá, mùa mưa đất mương lúc nào cũng ướt, mùa nước nổi thì cả cánh đồng ngập trắng. Thùng gỗ để lâu dễ lên mốc, sáp mềm hơn ở vùng khô. Một đàn ong dú quen khí hậu khô ráo mang về đây sẽ gặp đúng những thứ đó cùng một lúc.

Đó là lý do người nuôi lâu năm trong vùng hay khuyên mua tổ giống ngay ở miền Tây. Nhưng mua gần chỉ có lợi khi biết hỏi, biết chọn. Dưới đây là cách nhìn chuyện này theo kiểu người miệt vườn: xem đất, xem nước, xem mùa.

Xem đất: đàn đang được nuôi ở kiểu vườn nào

Miền Tây không đồng nhất. Có vườn cây ăn trái lâu năm trên đất liếp cao, có vùng ruộng lúa mênh mông, có vùng ven biển nhiều đước, mắm. Đàn quen kiểu vườn nào thì kiếm ăn theo kiểu đó. Đàn từ vườn chôm chôm, sầu riêng, nhãn mang về vườn trái tương tự thì gần như vào việc ngay. Mang về giữa đồng lúa thì phải trồng thêm hoa quanh nhà. Xem thêm cây cho hoa trong vùng ở chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Xem nước: thùng nuôi trong vùng ẩm phải khác

Người nuôi ở miền Tây thường có những thói quen riêng mà khi mua đàn của họ, người mua học được luôn:

• Kê thùng cao khỏi mặt đất, tránh hơi ẩm bốc lên và nước tràn mùa mưa.
• Chân kê đặt trong lon nước hoặc quét chất chống kiến, vì kiến vàng, kiến lửa ven mương rất nhiều.
• Mái che rộng hơn thùng, để nước mưa tạt không đọng trên nắp.
• Chọn gỗ bền ẩm, kiểm tra mốc định kỳ, thay thùng khi gỗ mục.
• Đặt thùng nơi có nắng sớm để thùng khô ráo, tránh bóng râm ẩm cả ngày.

Lúc xem tổ, mở nhẹ nắp nhìn bên trong: thành thùng khô, không có mảng mốc trắng xanh, bầu mật và bầu phấn không chảy nhão là đàn được chăm đúng.

Xem mùa: chọn lúc mua cho đàn dễ trụ

Người bán tại chỗ hiểu mùa ở chính xã mình hơn bất kỳ lời khuyên chung nào. Hỏi họ năm nay nước lên ra sao, vườn đang ra hoa gì. Các bài chi tiết theo mùa ở Khí hậu & mùa vụ.

Chở tổ về: xe hay ghe đều được

Ở miền Tây nhiều nhà đi ghe, xuồng là chuyện thường. Chở tổ ong dú bằng ghe không có gì khó nếu giữ được mấy điều:

1. Lấy tổ chiều muộn khi ong đã về, bịt cửa tổ bằng lưới thoáng.
2. Đặt thùng nằm đúng chiều, chèn chặt để không trượt khi ghe chòng chành.
3. Che nắng và che nước bắn, nhưng đừng trùm kín ni-lông làm hầm hơi.
4. Về nhà đặt lên chân kê, để yên một chút rồi mới mở cửa.
5. Vài ngày đầu không mở nắp, chỉ quan sát cửa tổ.

Người mua mới nên bắt đầu từ đâu

Nếu chưa quen người nuôi nào trong vùng, có thể đăng tin tìm tổ gần nhà ở chợ mua bán giữa người nuôi, rồi hẹn tới vườn xem theo cách ở trên. Muốn có thêm một nguồn tham khảo đã làm nghề lâu, trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Hỏi trại về cách giữ thùng khô ráo trong khí hậu ẩm cũng là một cách học nhanh.

Câu hỏi thường gặp