Vốn nuôi ong dú miền Tây: chi đúng chỗ, bỏ đúng chỗ

Miền Tây có thứ mà nhiều vùng khác thèm: vườn cây ăn trái liền thửa, xoài, nhãn, chôm chôm, bưởi, dừa, ra hoa nối nhau gần như quanh năm. Vì vậy người miền Tây bắt đầu nuôi ong dú ít khi lo thiếu hoa. Cái họ hay sai là tiêu tiền: mua sắm đủ thứ đồ nghề trông chuyên nghiệp, rồi mất đàn vì một thứ rất rẻ là cái chân giá.

Bài này đi theo cách ngược: kể ra những khoản người mới tưởng phải có nhưng chờ được, rồi tới những khoản tưởng bỏ được nhưng ở đất sông nước lại là chuyện sống còn.

Những khoản tưởng phải mua, thật ra chờ được

Bộ đồ thu mật

Ong dú không cho mật nhiều như ong mật ngoại. Năm đầu đàn cần giữ mật để qua những tháng hoa thưa. Dao nhỏ, rây lọc, khay hứng đều để tới lần thu đầu tiên, và đồ bếp inox sạch dùng riêng là đủ.

Thùng mua sẵn thật đẹp

Thùng gỗ không mùi, kín, nắp mở được là đạt. Ở miền Tây gỗ tạp, ván cũ không sơn có sẵn nhiều; tự đóng được. Thùng đẹp không làm đàn mạnh hơn.

Chai lọ, nhãn mác

Khi nào có mật mới cần. Lọ thuỷ tinh sạch, khô là dùng được. Mật ong dú loãng, vị chua thanh, khí hậu nóng ẩm dễ làm mật lên men, nên giữ ngăn mát tủ lạnh.

Mua nhiều tổ một lúc

Đây là khoản phí nhiều nhất. Vườn rộng không có nghĩa là nuôi được nhiều tổ ngay. Năm đầu nên học trên một hai đàn; nhân lên bằng cách tách đàn của mình khi đàn đã đông.

Những khoản tưởng bỏ được, thật ra là sống còn

Giá kê đủ cao

Mùa nước ở đồng bằng, có năm nước lên ngập bờ vườn, có nơi triều cường tràn vào sân. Thùng đặt thấp thì có hôm ngập chân giá, nặng thì ngập thùng. Giá phải cao hơn mức nước lớn nhất mà nhà mình từng thấy, và chôn chắc vào đất mềm để không nghiêng.

Chân chống kiến, mối

Đất ẩm quanh năm nên kiến và mối ở miền Tây hoạt động không nghỉ. Kiến có thể vào cướp mật, giết đàn trong một đêm; mối thì ăn dần chân giá gỗ. Chân giá nên là cọc bê tông, ống nhựa, hoặc gỗ đứng trong chén nước có lớp chống kiến. Cắt cành lá chạm vào giá, kể cả dây leo mọc rất nhanh vào mùa mưa.

Tiền thay thùng

Thùng gỗ để ngoài trời ở xứ ẩm sẽ mốc và mục nhanh hơn vùng khô. Nên có sẵn một thùng dự phòng, vừa để thay thùng hư, vừa để tách đàn khi tới lúc.

Mái che mưa tạt

Mưa miền Tây hay đến bất chợt, kèm gió. Nước tạt vào cửa tổ hoặc đọng trên nắp làm thùng ẩm từ trong ra. Mái che phải nhô rộng, nghiêng cho nước chảy ra xa.

Bảng gom lại

Một chi phí khác: thuốc trong vườn

Vườn trái miền Tây phun thuốc theo đợt, nhất là lúc cây ra bông, đậu trái. Đúng mùa ong cần hoa nhất lại là mùa phun nhiều nhất. Nếu vườn nhà mình hoặc vườn kế bên phun, nên phun chiều tối khi ong đã về tổ, chọn loại ít hại côn trùng có ích, và che bớt cửa tổ hôm phun. Lịch hoa từng loại cây trái và lúc nào nên cẩn thận có ở mục Nguồn hoa địa phương.

Bắt đầu từ đâu cho chắc

Mua tổ ở nơi được xem tận mắt, được hướng dẫn cách chở về bằng xe hay ghe sao cho đàn ít xóc. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật. Người ở xa có thể tham khảo thêm tin mua bán tổ, mật giữa người nuôi các tỉnh trên chợ ong dú để tìm nguồn gần nhà, đỡ đường chở.

Câu hỏi thường gặp