Lịch nuôi ong dú miền Tây theo con nước

Hỏi người nuôi ong dú miền Tây tháng mấy làm gì, nhiều người không trả lời bằng tháng mà bằng con nước: nước ròng thì làm việc này, nước lên thì lo việc kia, gần Tết nước rằm lớn thì kê thùng cao thêm. Cách nhớ đó rất đúng với vùng sông nước, vì chính mực nước quyết định đất vườn khô hay ướt, kiến ở yên hay dời tổ, cây trái ra hoa lúc nào.

Bài này viết lại lịch nuôi ong dú miền Tây theo đúng nhịp đó, chia năm làm bốn khúc theo nước và mưa.

Khúc một: nước ròng, mùa khô (tháng 12 đến tháng 4)

Đất liếp khô ráo, đi lại trong vườn dễ. Nhiều vườn xoài, nhãn, chanh, bưởi được xử lý cho ra hoa trong khoảng này, kéo theo các đợt phun thuốc. Ở các tỉnh giáp biển, cuối mùa khô còn có nước mặn lấn vào kênh rạch, cây cối trong vườn có thể bị ảnh hưởng và hoa thưa đi.

• Thu nốt mật dư đầu mùa khô nếu bầu mật còn đầy, rồi ngưng.
• Che nắng chiều cho thùng, nhất là thùng đặt trên bờ liếp trống.
• Hỏi chủ vườn kế bên lịch phun thuốc kích ra hoa, thuốc trừ sâu; khép cửa tổ những ngày đó.
• Không tách đàn, không chuyển thùng xa.

Khúc hai: mưa về, nước bắt đầu lên (tháng 5 đến tháng 7)

Mấy trận mưa đầu làm vườn xanh lại. Dừa vẫn trổ buồng đều, cỏ dại, rau màu ven bờ bật hoa. Ong đi làm hăng, tổ bắt đầu nở ra.

1. Kiểm tra thùng sau mùa nắng: nắp có hở, gỗ có mục chỗ tiếp đất không.
2. Dọn cành, lá mục quanh giá để kiến không có cầu leo lên.
3. Thay nước chân chống kiến thường hơn, vì mưa làm tràn hoặc pha loãng lớp dầu nổi.
4. Đánh dấu tổ nào đầy nhanh để chuẩn bị tách.

Khúc ba: nước nổi, giữa và cuối mùa mưa (tháng 8 đến tháng 11)

Vùng đầu nguồn nước tràn đồng, vùng giữa thì kênh rạch đầy ăm ắp. Đây vừa là mùa tổ mạnh nhất vừa là mùa nhiều rủi ro nhất.

Tách đàn sớm trong khúc này

Tách vào tháng 8, tháng 9 khi tổ đầy, chọn ngày nắng giữa hai trận mưa, làm buổi chiều. Đừng để sát mùa nước lớn mới tách, vì tổ mới yếu gặp ngập úng và kiến dời tổ dễ mất.

Canh kiến và nước

Khi nước lên, đất thấp ngập, kiến kéo nhau lên chỗ cao, trong đó có chân giá thùng ong. Giá phải đủ cao hơn mức nước lớn nhất mà nhà mình từng thấy. Chân chống kiến kiểm hằng ngày trong những tuần nước lên.

Thu mật

Cuối mùa mưa, khoảng tháng 10, tháng 11, thu mật khi bầu căng và có vài ngày nắng. Mật ong dú miền Tây thường loãng vì không khí ẩm; lọc sạch, đóng chai kín và giữ ngăn mát, đừng để ngoài hiên.

Khúc bốn: triều cường cuối năm

Quanh tháng 10 đến tháng 12, các đợt triều cường dâng vào những ngày rằm, mùng một làm ngập vườn thấp và cả đường xóm. Trước mỗi đợt, kê thùng cao thêm hoặc dời lên hiên nhà. Sau đợt nước rút, kiểm lại chân giá xem có bị lún, nghiêng.

Bảng nhìn nước mà làm

Mỗi tỉnh miền Tây có nhịp nước riêng. Đọc thêm những ghi chép thật từ vườn ở mục Kinh nghiệm người nuôi và danh sách cây cho hoa ở Nguồn hoa địa phương.

Bắt đầu nuôi ở vườn miền Tây

Vườn dừa, vườn trái miền Tây là chỗ ong dú sống khỏe nếu tránh được ngập và thuốc. Nhận tổ đầu mùa mưa là hợp nhất. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Nuôi nhiều thùng rải khắp vườn thì nên ghi lại thùng nào đặt bờ nào, tách ngày nào bằng app quản lý trại ong, khỏi nhớ lộn khi nước lên phải dời.

Câu hỏi thường gặp