Mua bán ong dú miền Tây: 6 chỗ dễ mất tiền

Người miền Tây mua bán ong dú phần đông với bà con quanh xóm, quanh huyện. Biết mặt nhau thì ít khi bị lừa trắng trợn. Cái mất tiền ở đây thường đến từ những chuyện nhỏ không ai nói trước: hũ mật để trên kệ tới mùa mưa thì sủi, tổ gửi xe đò tới nơi thì ong lả, tổ mua giữa mùa nước rồi không biết đặt đâu.

Gom lại thì có sáu chỗ hay rò tiền. Đi từng chỗ một.

Chỗ 1: Mật lên men vì không hỏi ngày thu

Mật ong dú vốn nhiều nước, vị chua thanh. Ở xứ nóng ẩm như miền Tây, một hũ mật để ngoài nhiệt độ phòng lâu ngày, mở nắp nhiều lần, rất dễ sủi bọt và chua gắt hơn. Người mua tưởng bị bán mật dỏm, người bán thì nói mật vẫn tốt khi giao — cả hai có khi đều đúng.

Cách bịt: hỏi rõ mật thu đợt nào, người bán bảo quản ra sao trước khi giao. Mua về cất ngăn mát tủ lạnh, rót ra lượng đủ dùng thay vì mở nắp cả hũ mỗi ngày. Mua lượng vừa dùng, đừng tham mua nhiều vì thấy rẻ.

Chỗ 2: Tổ nằm chờ ở bến xe

Trong vùng hay gửi tổ theo xe khách, xe đò liên tỉnh. Tổ nằm trong khoang hàng nóng, rồi nằm ở bến chờ người tới lấy, có khi vài tiếng. Ong trong tổ kín cửa chịu nóng kém, tới tay người mua thì đã lả.

Cách bịt: hỏi số xe và giờ xe tới, ra bến đứng chờ sẵn. Dặn người bán gửi chuyến sáng sớm hoặc chuyến chiều mát. Nếu nhà gần, tự chạy xe đi lấy vẫn chắc hơn.

Chỗ 3: Mua đúng lúc đàn khó bắt nhịp

Ong dú cần nguồn hoa quanh chỗ đặt. Vườn trái cây miền Tây ra bông theo mùa từng loại cây, có lúc rộ, có lúc thưa. Mua tổ về đúng lúc quanh nhà không có gì nở thì đàn phải đi xa kiếm ăn, yếu đi, người mua lại nghĩ bị bán tổ kém.

Cách bịt: nhìn vườn nhà mình và vườn xung quanh trước, chọn lúc có cây đang ra bông mới rước tổ về. Danh sách cây hay cho ong dú ăn trong vùng có ở mục Nguồn hoa địa phương.

Chỗ 4: Mùa nước làm đổi chỗ đặt

Nhà ven sông, ven kênh, vào mùa nước lên có khi phải dời đồ đạc lên cao. Tổ ong dú cũng vậy: đặt thấp sát đất, gặp nước lên, gặp mưa dầm, thùng ẩm, mối kiến bò lên. Mỗi lần dời tổ là đàn phải tập lại đường bay.

Cách bịt: ngay khi mua, chọn chỗ đặt cố định đủ cao, có mái che, không phải dời khi nước lên. Kê chân thùng cách mặt đất, có cách chặn kiến bò lên chân kê.

Chỗ 5: Người quen nên không nói rõ

Mua của bà con, ngại hỏi kỹ, ngại nhắn tin ghi lại. Tới khi tổ yếu thì khó mở lời, mà mở lời thì dễ mất lòng. Nhiều chuyện xích mích trong xóm bắt đầu từ chỗ "tưởng đã nói rồi".

Cách bịt: dù là người quen, vẫn nhắn một tin ngắn: tổ tách bao lâu, giao bữa nào, tổ yếu trong mấy ngày đầu thì tính sao. Nói vui vẻ, coi như ghi nhớ cho cả hai.

Chỗ 6: Mua tổ không rõ gốc

Thỉnh thoảng có người rao tổ cưa từ cây trong vườn hoang, trong rừng tràm. Tổ kiểu này thường vỡ cấu trúc khi cưa, đàn dễ suy, và việc bắt tổ ngoài tự nhiên làm cạn đàn hoang. Tổ giống nên tách từ đàn nuôi trong thùng.

Mua ở đâu cho đỡ lo

Ngoài bà con trong vùng, có thể tìm người nuôi đang có tổ, có mật trên chợ mua bán giữa người nuôi, rồi áp sáu điểm trên để hỏi. Muốn nguồn có địa chỉ rõ thì trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn trại, mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật — xem ở ongquy.com. Những mô hình nuôi hợp với nhà vườn miền Tây có ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Câu hỏi thường gặp